De verjaardagen


Nee je had groot gelijk dat je niet meeging naar mijn familie. Maar dat was niet de reden waarom ik het destijds uitmaakte.*  Ja je kunt denken dat zo'n verjaardag in de Veenkolonieën wel gezellig oogt, maar ik voelde me er toch niet echt in thuis. Mijn ooms waren op zo'n avond nogal luidruchtig en ronduit vervelend. Er ging veel drank in. Zij praatten de hele avond bij voorkeur over gastarbeiders en zigeuners, en vooral dat die niet deugden. De ene oom wist het nog krommer te verwoorden dan de ander. 


De vrouwen riepen dan af en toe vanuit de keuken: 'Nou nou, nou kint wel nait?' Dan was het even stiller, werden lelijke woorden over vrouwen halfwel halfniet weggeslikt, en daarna denderen de mannen met oorverdovend geraas door. Er stonden hapjes op tafel. Kaas, worst, asperges in ham, boterhamworst met augurk. Net als bij jullie.**  Maar echt gezellig was het nooit. 


Er moest en zou in het weekend bier in. Zo gingen de scherpe kantjes er wat van af, op verjaardagen moest bovendien voor tien uur het gelijk worden gehaald en na twaalfen bezopen meegenomen. Ik dacht dat het bij iedereen zo ging. Ik zat er wel eens bij. Soms moest een oom janken als hij teveel bier op had. Er was ook een oom die af en toe vastzat. Losse handjes. Die was er dan die avond niet bij. Sommigen waren altijd depressief, en anderen aan de pillen. 


Over zaken van het hart werd sowieso gezwegen. De vrouwen zeiden ook niets van de sfeer of de praat. Ik weet niet waarom. Ik zag ze vaak in de weer met foto's van hun kinderen. Ja nee, de rolverdeling was verder wel helder en duidelijk. De vrouwen werkten dag en nacht; in de Danlonfabriek en in huis. Ze hadden geen recht van spreken, de man was het hoofd van het gezin. Emancipatie, dat was iets van Zwolle, en verder die kanten op. Ik denk dat mijn ouders op zo'n avond hun best deden om er nog wat van te maken. Ik was toen verder alleen. Mijn zussen waren al een paar jaar uit huis.


Het is eigenlijk maar goed dat je er niet bij was. Je hebt niks gemist. Zelf voelde ik me op zulke avonden ook niet zo veilig in huis. Ik had het dan vaak benauwd. Het liefst zat ik op mijn slaapkamer, en terwijl het familiegeweld vanuit de woonkamer door het huis raasde, luisterde ik daar naar muziek. Ik heb er veel uren doorgebracht. Ik ken daarom ook veel muziek; van The Beatles tot Schubert, van de Zangeres zonder Naam tot Elvis Presley. Ik kan me goed alleen vermaken. 


Later als ik groot ben, schrijf ik er wel een keer een verhaal over, dacht ik vaak. Dan zet ik er bij dat elke willekeurige overeenkomst met echte mensen op toeval berust. Ofzoiets. Het is er nog nooit van gekomen. 


Jammer dat het tussen ons niks geworden is. Ik denk best vaak aan je. Mijn ouders zijn intussen al jaren gestopt met het vieren van verjaardagen. Ik geef ze geen ongelijk. En over hartzaken wordt nog steeds niet gepraat. Nee hoeft ook niet, bij ons is ja niks loos.